Partnerzy serwisu:
Komunikacja

Przed wojną polskie miasta tramwajem stały

Dalej Wstecz
Autor:

Witold Urbanowicz

Data publikacji:
2018-11-11 11:00
Tagi:
Tagi geolokalizacji:

Podziel się ze znajomymi:

facebookLogolinkedInLogolinkedInLogo
emailLogowykopLogogooglePlusLogo

 

Przed wojną polskie miasta tramwajem stały
Tramwaj na ulicy Królowej jadwigi w Inowrocławiufot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-U-1666
Ciężar komunikacji miejskiej w II Rzeczypospolitej spoczywał na tramwajach. Funkcjonowało 11 sieci tramwajowych, jeśli wyłączyć międzymiastowe połączenia na Górnym Śląsku i w Zagłębiu, które klasyfikowano jako koleje dojazdów. W sumie długość torów sięgała 594 km, a tramwaje przewoziły 414 mln podróżnych – dwa razy więcej niż koleje na głównych trasach.

W 1918 r. gdy Polska odzyskała niepodległość, funkcjonowało 11 sieci tramwajowych – w Bielsku-Białej, Bydgoszczy, Grudziądzu, Inowrocławiu, Krakowie, Lwowie, Łodzi, Poznaniu, Tarnowie, Toruniu i Warszawie. Z zestawienia tego wyłączone są tramwaje podmiejskie w okolicach Łodzi i Katowic, które były traktowane jako koleje dojazdowe.

Sieci tramwajowe, które odziedziczyła Polska po zaborach, znajdowały się po I wojnie światowej w opłakanym stanie. Z samej Warszawy wywieziono wszystkie zapasowe silniki, jak i części miedziane (kable). Ponadto ze sprawnych wagonów wymontowano 71 silników, przez co stały się one wagonami doczepnymi. Wykopano też 36 km kabli zasilających, zdjęto 10 km miedzianego przewodu jezdnego. Pierwsze lata upłynęły więc pod znakiem naprawy zniszczeń.

W kolejnych latach rozbudowywano sieci tramwajowe o nowe odcinki, kupowano również tabor. Powstało też nowe przedsiębiorstwo – Tramwaje elektryczne Zagłębia Dąbrowskiego z siedzibą w Sosnowcu. Pierwszą linię uruchomiono w 1928 r. Podobnie jednak jak śląskie kolejki, sieć tę klasyfikowano jako międzymiastową kolej dojazdową.

Między 1922 a 1938 r. liczba pasażerów komunikacji miejskiej wzrosła z 263 mln do 414 mln. Długość torów zwiększyła się o 74,0% do 594 km, liczba wozów silnikowych wzrosła o 50,5% do 944, a doczepnych o 93,0% do 798. Zwiększył się przebieg wagonów, dzięki czemu zmniejszyło się ich przepełnienie. W 1938 r. tramwaje i autobusy miejskie w Polsce przewoziły dwa razy więcej pasażerów niż koleje główne. Koszty eksploatacyjne sięgały kwoty 59 mln zł, a przedsiębiorstwa tramwajowe zatrudniały blisko 10 tys. osób.

Wraz z odzyskaniem niepodległości zaczęły powstawać pierwsze regularne miejskie linie autobusowe – w 1921 r. w Warszawie, w 1925 r. w Poznaniu, w 1927 r. w Krakowie i Bielsku. Później dołączyły jeszcze Bydgoszcz, Gdynia, Łódź, Katowice i Sosnowiec, choć w przypadku tych dwóch ostatnich znowu autobusy były uznawane jako komunikacja międzymiastowa.

Autobusy stanowiły przede wszystkim uzupełnienie komunikacji tramwajowej, obsługując przedmieścia i trasy podmiejskie. Długość linii stałych wynosiła 748 km (w tym w Gdyni 175 km, w Bielsku 276 km, a w Łodzi – 204 km). Eksploatowano 180 wozów, które przewoziły blisko 30 mln podróżnych rocznie. Autobusy więc – przy trasach 1,25 razy dłuższych od tramwajowych –przewoziły zaledwie 7,1% liczby pasażerów pojazdów szynowych. Współczynnik wydatków czysto eksploatacyjnych do dochodów w przypadku autobusów wynosił 0,80, a tramwajów – 0,696.

Już przed wojną dostrzeżono problem niewystarczającej podaży komunikacji miejskiej w Warszawie. Stąd pojawił się pomysł budowy metra, które przejęłoby większą część ruchu i pozwoliło na usunięcie z zatłoczonych ulic tramwajów i zastąpienia ich autobusami. Bez metra taki krok nie byłby możliwy, gdyż autobusy zastępujące tramwaje utworzyłyby sznur pojazdów, tamując ruch uliczny całkowicie.

Przedsiębiorstwa skupiały się też na działalności społecznej. Przy większych przedsiębiorstwach powstawały więc przedszkola, szkółki i kolonie letnie dla dzieci, świetlice, jadłodajnie, chóry i grupy muzyczne, gimnastyczne czy orkiestry. W Warszawie powstała też szkoła średnia.

Z okazji stulecia odzyskania niepodległości przygotowaliśmy specjalny cykl artykułów pokazujący rolę transportu w odbudowie Polski. Zachęcamy do przejrzenia wszystkich materiałów, które dostępne są TUTAJ.

Opracowano na podstawie artykułu „Tramwaje i autobusy” Romana Podoskiego, wchodzącego w skład opracowania „20-lecie komunikacji w Polsce Odrodzonej”, wydanego przez Ilustrowany Kuryer Codzienny w 1939 r. Publikację w formie reprintu wydał w 2012 r. Dom Wydawniczy Księży Młyn.

Podziel się z innymi:


facebookLogolinkedInLogolinkedInLogoemailLogowykopLogogooglePlusLogo
Zobacz również
Tramwaj - najlepszy urbanista

Komunikacja

Tramwaj - najlepszy urbanista

Roman Czubiński 16 października 2018

Technologia SiC od Medcom w nowych tramwajach Moderus Gamma

Komunikacja

Technologia SiC od Medcom w nowych tramwajach Moderus Gamma

inf. pras. 11 października 2018

Elbląg dokupuje tramwaj. Nietypowy, jak poprzednie

Komunikacja

Elbląg dokupuje tramwaj. Nietypowy, jak poprzednie

Witold Urbanowicz 11 października 2018

 

 

 

 

 

 

Śledź nasze wiadomości:
Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa oraz ich poprawiania.


współpraca

 Rynek Kolejowy Rynek Lotniczy Rynek Infrastruktury IAB Polska ZDG TOR
© ZDG TOR Sp. z o.o. | BM5