Partnerzy serwisu:
Przestrzeń

List otwarty do premiera. Przestrzeń jest dobrem wspólnym

Dalej Wstecz
Autor:

Jakub Dybalski

Data publikacji:
2014-07-11 14:16
Tagi:
Tagi geolokalizacji:

Podziel się ze znajomymi:

facebookLogolinkedInLogolinkedInLogo
emailLogowykopLogogooglePlusLogo

 

List otwarty do premiera. Przestrzeń jest dobrem wspólnym
fot. Charlotta30, domena publicznaŁomianki
Grupa naukowców, samorządowców i przedsiębiorców, w tym autorzy omawianego przez nas niedawno raportu o chaosie urbanistycznym w Polsce, wystosowała do premiera Donalda Tuska list otwarty, w którym wymieniono główne problemy planowania przestrzennego w naszym kraju, a także wezwano rząd do działań.

List to kolejny głos w debacie na temat chaosu w planowaniu przestrzennym w Polsce. O raporcie naukowców pisaliśmy w tym miejscu i będziemy pisać nadal. Można go znaleźć pod tym linkiem. List publikujemy poniżej w całości.

LIST OTWARTY
do
PREZESA RADY MINISTRÓW DONALDA TUSKA

Szanowny Panie Premierze,

Przestrzeń jest dobrem wspólnym, a jej jakość, czyli porządek i piękno, wartości przyrodnicze i kulturowe, mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju społecznego i ekonomicznego. Brak należytej troski ze strony kolejnych rządów o stan przestrzeni naszego kraju, narastający chaos i niekontrolowana urbanizacja, skłoniły nas do sformułowania niniejszego listu.

Niekontrolowana urbanizacja - wynik wadliwego planowania przestrzennego - powoduje olbrzymie straty społeczne. Wywołuje wielomiliardowe, nieuzasadnione koszty dla polskich rodzin, przedsiębiorstw, samorządów, budżetu państwa. Staje się coraz poważniejszą barierą rozwoju kraju. Chaos przestrzenny, a zwłaszcza niekontrolowane rozpraszanie zabudowy i „rozlewanie się” miast, to źródło wielu niekorzystnych zjawisk.

- Niski standard i wysokie koszty życia na terenach rozproszonej zabudowy, pozbawionych usług i transportu publicznego. Źle zaplanowana przestrzeń odbija się negatywnie na życiu rodzinnym, powoduje zanik społecznych kontaktów oraz ogranicza dostępność do usług. Wydłużenie drogi z domu do pracy i szkoły oraz ograniczone możliwości wykorzystania transportu publicznego powodują nasilenie ruchu na drogach, stratę czasu, zwiększenie zużycia paliwa, wzrost liczby wypadków drogowych.
- Wadliwe planowanie przestrzenne nie spełnia roli regulacyjnej i prowadzi do nieracjonalnego zagospodarowania terenów. O tym, co i gdzie będzie budowane, często decyduje deweloper lub właściciel działki, a nie gmina. Ignorowane są przy tym koszty ponoszone przez władze lokalne oraz przyszłe warunki życia mieszkańców.
- Wysokie koszty budowy i utrzymania infrastruktury technicznej oraz usług społecznych, zwłaszcza edukacyjnych i zdrowotnych, zarówno dla mieszkańców, jak i samorządów.
- Niezwykle wysokie, przeważnie nieuzasadnione koszty wykupu terenu pod zaplanowane inwestycje publiczne. Jest to efekt przeznaczania pod zabudowę przez niektóre gminy większości wolnych terenów, choć jest oczywiste, że duża część z nich nigdy nie będzie zabudowana. W skali kraju przeznaczono w planach miejscowych pod zabudowę mieszkaniową tereny, na których mogłoby zamieszkać ponad 60 mln osób. Ponad 90 gmin przeznaczyło w planach na te cele grunty, których zaludnienie wymagałoby nawet dziesięciokrotnego zwiększenia liczby mieszkańców gminy.
- Zobowiązania finansowe gmin wynikające z obowiązku wykupu terenów pod zaplanowane drogi przekroczyły według wiarygodnych szacunków 120 mld zł. W konsekwencji, rośnie liczba pozwów kierowanych do sądów przez właścicieli nieruchomości żądających odszkodowań – ich wysokość w niektórych gminach to setki milionów złotych.
- Bardzo wysokie koszty krajowych inwestycji publicznych zwłaszcza tras drogowych i korytarzy przesyłowych, dla których nie rezerwuje się terenów w planach. Wadliwe planowanie przestrzenne utrudnia inwestowanie w tak wielkim stopniu, że konieczne było wprowadzenie specustaw, aby umożliwić w Polsce budowę autostrad i dróg ekspresowych. Rząd i Sejm potwierdziły tym samym, że system planowania przestrzennego jest wadliwy i niewydolny.
- Olbrzymie straty na skutek zniszczeń zabudowy i infrastruktury na terenach zagrożonych powodziami. Koszty ostatniej wielkiej powodzi w 2010 roku przekroczyły 12 mld zł.
- Niedostosowanie lokalizacji miejsc pracy do układów komunikacyjnych i nowej zabudowy. W efekcie, sieć transportowa nie jest w stanie obsłużyć rosnącego natężenia ruchu samochodowego.
- Niesprawne planowanie przestrzenne i brak kontroli publicznej nad zmianami zagospodarowania terenu prowadzi do nieodwracalnego niszczenia środowiska przyrodniczego, zwłaszcza do nadmiernego zanieczyszczenia gleb, wód i powietrza.

Problemy te są znane. Istniejący system planowania przestrzennego jest od szeregu lat przedmiotem powszechnej krytyki. Jego szczególnie negatywną ocenę zawiera przyjęta w 2011 roku uchwałami Rady Ministrów i Sejmu ‘Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030’, w której przedstawiono skutki patologii przestrzennych i kierunki koniecznych działań. Od uchwalenia ‘Koncepcji’ minęły trzy lata, jej wytyczne wciąż nie są wdrażane, tymczasem niekorzystne zjawiska przestrzenne mają coraz szerszy zasięg i przynoszą coraz większe straty.

Szanowny Panie Premierze,

Rozwiązanie przedstawionych w naszym liście problemów jest zadaniem rządu. Konieczna jest kompleksowa, systemowa reforma naszej gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego. Jej kierunki są znane. Obok ‘Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030’ definiują je liczne dokumenty i raporty. Planowanie przestrzenne ma w Polsce ponad stuletnie tradycje, wiemy również, jak współczesne problemy rozwoju przestrzennego skutecznie rozwiązują inne kraje. Zreformowany system winien zapewnić prowadzenie racjonalnej polityki przestrzennej na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, wprowadzić planową i uporządkowaną zabudowę miast i wsi, ograniczyć rozpraszanie zabudowy oraz chronić tereny otwarte i krajobraz.

Reforma planowania winna zapewnić w całym kraju właściwy poziom architektoniczny, funkcjonalny i ekologiczny nowej zabudowy oraz modernizację zaniedbanych kwartałów miast. Konieczne jest ułatwienie inwestowania i ograniczenie szkodliwych, administracyjnych decyzji o warunkach zabudowy. Musimy powiązać planowanie przestrzenne z planowaniem rozwoju, a zwłaszcza z demograficznymi i ekonomicznymi realiami polskich gmin.

Będzie to trudna reforma, bowiem musi naruszyć interesy grup społecznych, którym niekontrolowana urbanizacja przynosi zyski. Jeśli jednak Polski Rząd nie przygotuje i nie wdroży rozwiązań prawnych oraz instytucjonalnych zapowiadanych w ‘Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030’, jeśli reforma nie stanie się jednym z politycznych priorytetów, chaos urbanizacyjny będzie narastał, straty finansowe będą coraz większe, a inwestowanie coraz trudniejsze. Końcowe koszty zapłacimy wszyscy, bowiem dewastacja przestrzeni przełoży się na znaczące obniżenie jakości życia, kryzys finansów publicznych i zahamowanie rozwoju naszego kraju.

Adam Aduszkiewicz - Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej
Andrzej Arendarski – Prezes Krajowej Izby Gospodarczej
Henryka Bochniarz - Prezydent Konfederacji Lewiatan
Andrzej Bratkowski - Komisja Kodyfikacyjna Prawa Budowlanego
Iwo Byczewski – Rada Fundatorów FRDL
Marek Budzyński - architekt, Profesor Politechniki Warszawskiej
Krzysztof Chwalibóg - architekt, Przewodniczący Polskiej Rady Architektury
Agata Dąmbska - Forum Od-nowa
Marek Degórski - Dyrektor Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN
Henryk Domański - Profesor, Instytut Filozofii i Socjologii PAN
Wojciech Eichelberger – psycholog, dyrektor Instytutu Psychoimmunologii
Grzegorz Gorzelak - Dyrektor Centrum Studiów Regionalnych i Lokalnych EUROREG UW
Ryszard Grobelny - Prezydent Poznania
Irena Herbst - Centrum PPP
Krzysztof Herbst - FISE
Hubert Izdebski - Profesor, Uniwersytet Warszawski
Antoni Jackowski - Prezes Polskiego Towarzystwa Geograficznego
Ewa Kipta - Prezes Stowarzyszenia „Forum Rewitalizacji”
Mariusz Kistowski - Prezes Polskiej Asocjacji Ekologii Krajobrazu
Kazimierz Kirejczyk - Prezes REAS
Mieczysław Kochanowski - urbanista, Profesor Politechnika Gdańska
Adam Kowalewski - architekt, Komisja Kodyfikacyjna Prawa Budowlanego
Grzegorz Kostrzewa-Zorbas - Prezes Stowarzyszenia Ład na Mazowszu
Jan Król - Rada Główna Business Centre Club
Tadeusz Markowski - Prezes Towarzystwa Urbanistów Polskich
Elżbieta Mączyńska - Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego
Lech Mergler - Stowarzyszenie Prawo do Miasta, Kongres Ruchów Miejskich
Jeremi Mordasewicz - Konfederacja Lewiatan
Roman Nowicki - Przewodniczący Kongresu Budownictwa
Rafał Olbiński - malarz, grafik, twórca plakatów
Andrzej Piłat - Przewodniczący Naczelnej Rady Zatrudnienia
Andrzej Porawski - Związek Miast Polskich
Jerzy Regulski - Prezes Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej
Jacek Santorski - psycholog, Rada Gospodarcza przy Prezesie Rady Ministrów
Magdalena Staniszkis - architekt, Profesor Politechniki Warszawskiej
Bolesław Stelmach - Przewodniczący Głównej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej
Jerzy Stępień - Sędzia TK w st. spocz., Uczelnia Łazarskiego
Mariusz Ścisło - Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich
Przemysław Śleszyński - Profesor, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN
Ryszard Trykosko - Przewodniczący Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa
Jacek Wasilewski - Profesor w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej
Igor Zachariasz - Uczelnia Łazarskiego

Warszawa, 8 lipca 2014 roku

Podziel się z innymi:


facebookLogolinkedInLogolinkedInLogoemailLogowykopLogogooglePlusLogo
Zobacz również
Rozlewająca się Warszawa. Czy ktoś nad tym panuje?

Przestrzeń

Rozlewająca się Warszawa. Czy ktoś nad tym panuje?

Włodzimierz Winek 29 lipca 2014

 Chaos urbanistyczny utrudnia rozwój infrastruktury

Przestrzeń

Chaos urbanistyczny utrudnia rozwój infrastruktury

Paweł Wrabec 08 lipca 2014

Polska urbanistyczną ziemią niczyją

Przestrzeń

Polska urbanistyczną ziemią niczyją

Jakub Dybalski 02 lipca 2014

 

 

 

 

 

 

Śledź nasze wiadomości:
Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa oraz ich poprawiania.


współpraca

 Rynek Kolejowy Rynek Lotniczy Rynek Infrastruktury ZDG TOR
© ZDG TOR Sp. z o.o. | BM5