Przemierzając miasto wzdłuż i wszerz, wystrojone w ciekawą szatę graficzną, gdańskie tramwaje od lat “przewożą” na bokach ważne wiadomości. Był już m. in. tramwaj złoty - na rok Memlinga, różowy - zachęcający do badania piersi, czy zielony - Budżetu Obywatelskiego, a teraz żółty przypomina o sukcesie Muzeum Gdańska. Jak powstają takie okolicznościowe pojazdy?
Zachęcające tramwaje
Obecnie kursuje pięć pojazdów w okolicznościowym oklejeniu, wszystkie to popularne dortmundy (czyli wagony Düwag N8C), najlepiej przystosowane do tego celu.
- pierwszy zachęca do picia gdańskiej kranówki;
- drugi przypomina, że Gdańsk jest domem reprezentacji Polski kobiet w piłce nożnej;
- trzeci szerzy ideę przemyślanych zakupów;
- czwarty zaprasza na spektakl do Teatru Miniatura;
- a wreszcie piąty (najnowszy) wiezie na burtach dumę Muzeum Gdańska - Grand Prix konkursu Sybilla za prace rewaloryzacyjne w Twierdzy Wisłoujście.
Warto dobrze się przyjrzeć każdej z tych realizacji, bo trwałość tymczasowego, okolicznościowego wizerunku wynosi najczęściej sześć miesięcy, a maksymalnie rok.
Kto akceptuje tramwaje
Jakie informacje mogą się znaleźć na długim na 26,6 m pudle (tak nazywa się karoseria tramwaju) dortmunda? O tym decyduje miejska Komisja ds. imion i wizerunków pojazdów gdańskiej komunikacji na wniosek instytucji wnoszącej o udostępnienie tramwajowej powierzchni.
Inicjator przedstawia komisji projekt oklejenia pojazdu wraz z uzasadnieniem idei, a Biuro Prezydenta Gdańska opiniuje propozycję pod względem graficznym.
– W projekcie muszą zostać uwzględnione powierzchnie, na których umieszcza się obowiązkowe elementy oznakowania pojazdów wynikające z wymogów Zarządu Transportu Miejskiego w Gdańsku, czyli piktogramy, logo organizatora transportu, numery taborowe - wylicza Maria Bonisławska, specjalistka ds. marketingu w spółce Gdańskie Autobusy i Tramwaje.
Kiedy jest już zielone światło dla projektu, GAiT udostępnia pojazd, a wyspecjalizowana firma zewnętrzna w ciągu dwóch, trzech dni okleja go w zajezdni. Za projekt i realizację zlecenia płaci inicjator przedsięwzięcia.
Jan Heweliusz przecierał szlak
Od powołania wspomnianej komisji w 2019 roku, na bokach pojazdów szynowych GAiT zrealizowano 20 różnorodnych projektów. Ale i wcześniej po mieście jeździły tramwaje na specjalną okazję. Najstarszy projekt, którego ślady znaleźliśmy w archiwum fotograficznym gdansk.pl, powstał w 2011 roku z okazji 400 rocznicy urodzin gdańskiego astronoma Jana Heweliusza.
Nie każda rocznica, czy wydarzenie może liczyć na “swój tramwaj”. Tramwajowe burty nie są też miejscem na komercyjne przedsięwzięcia, czy reklamy. Są za to przestrzenią dla kampanii społecznych i edukacji mieszkańców. Przypominamy jeszcze kilka projektów.
Po heweliuszowym tramwaju, we wrześniu 2013 roku na torach pojawił się pojazd promujący wyjątkowe wydarzenie sportowe - Mistrzostwa Europy w piłce siatkowej mężczyzn. Projekt uwzględnił nawet kalendarz rozegranych w naszym mieście meczów.
“Złoty pociąg to mit, złoty tramwaj to fakt” - pisano w 2017 roku, gdy na torach pojawił się chyba najbardziej spektakularny przykład pojazdu okolicznościowego. Przygotowany przez Muzeum Narodowe w Gdańsku podczas roku Hansa Memlinga złoty tramwaj przypominał, że jego “Sąd ostateczny” - jeden z dwóch najcenniejszych obrazów w polskich zbiorach znajduje się w naszym mieście.
Innym wyjątkowym dla kibiców wydarzeniem uczczonym tramwajową kampanią był finał Ligi Europy UEFA 2020/21. Na bursztynowym stadionie ekscytujące spotkanie rozegrały wówczas drużyny Villarreal CF i Manchester United.
Urodzinowe tramwaje zaprezentowały zarówno Politechnika Gdańska - na przełomie 2014/15 roku promując 110, a później… 111 rocznicę rocznicę powstania, jak i Uniwersytet Gdański - w aranżacji z 2025 roku na swój 55 jubileusz.
PAN Biblioteka Gdańska 425 rocznicę istnienia uczciła tramwajem w miętowym odcieniu zieleni (2021), a postaci umieszczone na pudle: wydra, pantera i król na tronie, zaczerpnięto z kart drogocennych zbiorów Jubilatki.
Z magenty w czerwień strażacką (i od rysunku tramwaju konnego po współczesny elektryczny) przechodził zaś pojazd przygotowany na cześć 150 lat obecności tramwajów w Gdańsku (2023 rok).
Na bokach tramwaju zaprojektowanego na 70-lecie Gdańskiego Ogrodu Zoologicznego (2024) odciski łap pozostawił gepard grzywiasty, szponów - flaming różowy, a kopyt - oryks.
Także w 2024 roku po mieście kursował różowy tramwaj z inicjatywy Fundacji OMEA Life. Naszkicowana na środku składu kobieta maszerowała na USG piersi i mammografię.
Za pomocą okolicznościowego tramwaju z początku 2022 roku Hevelianum oznajmiało zaś wszem i wobec, że zakończyło remont wspaniałego zabytku i swojej nowej nadmorskiej filii - Domu Zdrojowego.
Sybilla dla Twierdzy Wisłoujście!
Także Muzeum Gdańska postanowiło podzielić się swoją radością za pomocą tramwaju, który zyskał pomarańczową oprawę z zarysem Twierdzy Wisłoujście i armaty z jej arsenału.
– Muzeum Gdańska ma za sobą bardzo dobry, zakończony sukcesami rok. Muzeum Bursztynu było finalistą najważniejszego konkursu muzealnego w Europie, a w Polsce zdobyliśmy Grand Prix konkursu Sybilla za prace rewaloryzacyjne w Twierdzy Wisłoujście. Postanowiliśmy pokazać ten projekt w przestrzeni miasta, także na gdańskich torach - mówi Andrzej Gierszewski, rzecznik prasowy Muzeum Gdańska. - Po pierwsze dlatego, że w maju 2026 roku Gdańsk będzie gospodarzem Gali Konkursu Sybilla, a do tej pory żadna instytucja z Trójmiasta nie zdobyła Grand Prix. Po drugie, Twierdza Wisłoujście to wyjątkowy zabytek i jedno z nielicznych miejsc, w których można spędzić kilka godzin, poznając historię miasta w nieoczywisty sposób. Po trzecie (choć to na razie tajemnica!) z okazji gali w Twierdzy szykujemy dla mieszkańców Gdańska specjalną niespodziankę.
Zapisz
się do newslettera:
